ลูกประคบ

       การประคบด้วยสมุนไพร เป็นวิธีการบำบัดรักษาของการแพทย์แผนไทยอีกวิธีหนึ่ง ซึ่งใช้ควบคู่กับการนวดไทย คือ มักทำการประคบหลังจากนวดเสร็จแล้ว ผลของการรักษาด้วยการประคบสมุนไพร เกิดจากผลของความร้อนที่ได้จากการประคบและผลจากการที่ตัวยาสมุนไพรซึมผ่านชั้นผิวหน้งเข้าสู่ ร่างกาย

ผลของความร้อน
       จากการประคบที่มีต่อการรักษา คือ ช่วยทำให้เนื้อเยื่อพังผืดยืดตัวออก , ลดการติดขัดของข้อต่อ , ลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ , ลดปวด , ช่วยลดการบวมที่เกิดจากการอักเสบของกล้ามเนื้อ เอ็น และข้อต่อ หลังการบาดเจ็บ 24 – 28 ชั่วโมง และช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต

ผลของสมุนไพร
       สมุนไพรที่ใช้ในตำรับยาลูกประคบ มีแตกต่างกันไป แต่ตัวยาหลักสำคัญ ๆ จะคล้ายกันในที่นี้จะยกมาเป็นตัวอย่าง 1 ตำรับ คือ ตำรับยาประคบแก้ปวดเมื่อยเคล็ดขัดยอก (ตำรับของโครงการฟื้นฟูการนวดไทย มูลนิธิสาธารณสุขกับการพัฒนาและคณะ)

ประโยชน์โดยทั่วไปของการประคบ
1. บรรเทาอาการปวดเมื่อย
2. ช่วยลดอาการ บวม อักเสบ ของกล้ามเนื้อ เอ็น ข้อต่อ หลัง24-48ชั่วโมง
3. ลดอาการเกร็งของกล้ามเนื้อ
4. ช่วยให้เนื้อเยื่อ พังผืด ยืดตัวออก
5. ลดอาการติดขัดของข้อต่อ
6. ลดอาการปวด
7. ช่วยเพิ่มการไหลเวียนของเลือด

ส่วนประกอบลูกประคบ
1. หัวไพลสด 1/2 กิโลกรัม
2. หัวขมิ้นอ้อยและขมิ้นชัน รวมกันให้ได้ 1/2 ขีด
3. ต้นตะไคร้ 1 ขีด
4. ผิวมะกรูด 1 ผล
5. ใบมะขามและใบส้มป่อย รวมกันให้ได้ 1/2 ขีด
6. การบูร 1 ช้อนชา
7. พิมเสน 1 ช้อนชา
8. เถาเอ็นอ่อน 1/2 ขีด

       ตัวยาสมุนไพรส่วนใหญ่มีสรรพคุณในการแก้เคล็ดขัดยอก ฟกช้ำ ทำให้เส้นหย่อนเมื่อผสานกับความร้อนจากลูกประคบ ก็เท่ากับเสริมฤทธิ์ในการรักษาซึ่งกันและกัน

       อนึ่ง สมุนไพรที่ใช้ตามตำรับนี้ ควรเป็นยาสด เพราะเป็นยาที่มีน้ำมันหอมระเหยเป็นสารสำคัญในการออกฤทธิ์ ถ้าเป็นยาแห้งน้ำมันหอมระเหย จะระเหยออกไปมากแล้ว ทำให้มีผลในการรักษาได้น้อย นอกจากนี้ อาจใช้สมุนไพรอื่นร่วมอีก เช่น ว่านนางคำ ใบพลับพลึง หัวหอม ขิงสด ว่านน้ำ ดีปลี เปราะหอม ผักบุ้ง เปลือกชลูด ถ้าหาไม่ได้ก็ไม่เป็นไร ใช้เท่าที่มีแต่ที่ขาดไม่ได้ก็คือ หัวไพล ผิวมะกรูด ใบมะขามแก่ และใบส้มป่อย

1.ไพล แก้ปวดเมื่อย
2. ผิวมะกรูดมีน้ำมันหอมระเหย แก้ลมวิงเวียน
3. ตะใคร้บ้าน แต่งกลิ่น
4. ใบมะขามแก้อาการคันตามร่างกาย
5. ขมิ้นชัน ช่วยลดอาการอักเสบ แก้โรคผิวหนัง
6. เกลือช่วยดูดความร้อนและช่วยพาตัวยาซึมผ่านผิวหนังได้สะดวกขึ้น
7. การบูรแต่งกลิ่นบำรุงหัวใจ
8. ใบส้มป่อยช่วยบำรุงผิว แก้โรคผิวหนัง ลดความดัน

© Copyright Bangkok Spa Academy.