 |
ยาประคบสมุนไพร การประคบด้วยสมุนไพร เป็นวิธีการบำบัดรักษาของการแพทย์แผนไทยอีกวิธีหนึ่ง ซึ่งใช้ควบคู่กับการนวดไทย คือ มักทำการประคบหลังจากนวดเสร็จแล้ว ผลของการรักษาด้วยการประคบสมุนไพร เกิดจากผลของความร้อนที่ได้จากการประคบและผลจากการที่ตัวยาสมุนไพรซึมผ่านชั้นผิวหน้งเข้าสู่ ร่างกาย ผลของความร้อน จากการประคบที่มีต่อการรักษา คือ ช่วยทำให้เนื้อเยื่อพังผืดยืดตัวออก , ลดการติดขัดของข้อต่อ , ลดการเกร็งตัวของกล้ามเนื้อ , ลดปวด , ช่วยลดการบวมที่เกิดจากการอักเสบของกล้ามเนื้อ เอ็น และข้อต่อ หลังการบาดเจ็บ 24 28 ชั่วโมง และช่วยเพิ่มการไหลเวียนของโลหิต ผลของสมุนไพร สมุนไพรที่ใช้ในตำรับยาลูกประคบ มีแตกต่างกันไป แต่ตัวยาหลักสำคัญ ๆ จะคล้ายกันในที่นี้จะยกมาเป็นตัวอย่าง 1 ตำรับ คือ ตำรับยาประคบแก้ปวดเมื่อยเคล็ดขัดยอก (ตำรับของโครงการฟื้นฟูการนวดไทย มูลนิธิสาธารณสุขกับการพัฒนาและคณะ) |
ประโยชน์โดยทั่วไปของการประคบ |
 |
ส่วนประกอบลูกประคบ หัวไพลสด 1/2 กิโลกรัม
หัวขมิ้นอ้อยและขมิ้นชัน รวมกันให้ได้ 1/2 ขีด ต้นตะไคร้ 1 ขีด ผิวมะกรูด
1 ผล ใบมะขามและใบส้มป่อย รวมกันให้ได้ 1/2 ขีด การบูร 1 ช้อนชา พิมเสน
1 ช้อนชา เถาเอ็นอ่อน 1/2 ขีด ตัวยาสมุนไพรส่วนใหญ่มีสรรพคุณในการแก้เคล็ดขัดยอก
ฟกช้ำ ทำให้เส้นหย่อนเมื่อผสานกับความร้อนจากลูกประคบ ก็เท่ากับเสริมฤทธิ์ในการรักษาซึ่งกันและกัน
อนึ่ง สมุนไพรที่ใช้ตามตำรับนี้ ควรเป็นยาสด เพราะเป็นยาที่มีน้ำมันหอมระเหยเป็นสารสำคัญในการออกฤทธิ์ ถ้าเป็นยาแห้งน้ำมันหอมระเหย จะระเหยออกไปมากแล้ว ทำให้มีผลในการรักษาได้น้อย นอกจากนี้ อาจใช้สมุนไพรอื่นร่วมอีก เช่น ว่านนางคำ ใบพลับพลึง หัวหอม ขิงสด ว่านน้ำ ดีปลี เปราะหอม ผักบุ้ง เปลือกชลูด ถ้าหาไม่ได้ก็ไม่เป็นไร ใช้เท่าที่มีแต่ที่ขาดไม่ได้ก็คือ หัวไพล ผิวมะกรูด ใบมะขามแก่ และใบส้มป่อย
 |
1.ไพล แก้ปวดเมื่อย 2. ผิวมะกรูดมีน้ำมันหอมระเหย แก้ลมวิงเวียน 3. ตะใคร้บ้าน แต่งกลิ่น 4. ใบมะขามแก้อาการคันตามร่างกาย 5. ขมิ้นชัน ช่วยลดอาการอักเสบ แก้โรคผิวหนัง 6. เกลือช่วยดูดความร้อนและช่วยพาตัวยาซึมผ่านผิวหนังได้สะดวกขึ้น 7. การบูรแต่งกลิ่นบำรุงหัวใจ 8. ใบส้มป่อยช่วยบำรุงผิว แก้โรคผิวหนัง ลดความดัน |